Close

19.07.2017

Przedawnienie i jego skutki

Przedawnienie roszczenia to instytucja prawa cywilnego ustalająca skutki prawne związane z upływem określonego czasu od powstania wymagalnej wierzytelności.

Instytucja przedawnienia dotyczy wyłącznie roszczeń majątkowych, wyłączone z jej stosowania jest m.in. roszczenie o ochronę dóbr osobistych.

Istotą przedawnienia jest to, że po upływie określonego w przepisach czasu, dłużnik może podnieść zarzut przedawnienia, co jest równoznaczne z uchyleniem się od wykonania roszczenia tj. spłaty długu. Co istotne, zarzut przedawnienia nie jest skuteczny z mocy prawa oraz nie jest uwzględniany przez sąd z urzędu. Ponadto jak wskazuje doktryna oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, sąd wyjątkowo może nie uwzględnić zarzutu upływu terminu przedawnienia roszczenia, jeżeli jego podniesienie jest nadużyciem prawa.

Skutkiem prawidłowo podniesionego zarzutu przedawnienia jest to, że wierzyciel nie będzie mógł skorzystać ze środków prawnych prowadzących do przymusowej spłaty wierzytelności, a taka wierzytelność jest określana jako roszczenie niezupełne (lub tzw. zobowiązanie naturalne). Oznacza to, że dług pozostaje i w przypadku jego spełnienia dłużnik nie będzie mógł domagać się jego zwrotu, pomimo że nie był świadomy upływu terminu przedawnienia. Co więcej, roszczenie niezupełne może być przedmiotem potrącenia, jeżeli w chwili, gdy potrącenie stało się możliwe, przedawnienie jeszcze nie nastąpiło.

Skutecznie podniesiony zarzut przedawnienia, czy też upływ terminu przedawnienia, nie powoduje usunięcia długu, a jedynie brak możliwości skorzystania z pomocy państwa w dochodzeniu realizacji spłaty długu.

(dm)

Źródła: Zbigniew Radwański „Prawo cywilne – część ogólna”, 7. Wydanie, wyd. C.H. Beck; ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r., nr 16, poz. 93 ze zm.); wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2001 r. sygn. II CKN 604/00.

Czytaj także: Skrócenie terminów przedawnienia roszczeń